İmplant Tedavisi Aşamaları ve Süresi: Gerçekçi Zaman Çizelgesi

İmplant tedavisinin süresi için internette birkaç saatten iki yıla kadar uzanan yanıtlar görmek mümkün. Bu farkın nedeni, implantın tek bir işlem değil, aralarında iyileşme süreleri bulunan aşamalı bir tedavi olmasıdır. Mayo Clinic, süreci gerekirse diş çekimi ve kemik grefti, implantın yerleştirilmesi, kemikle kaynaşma, abutment ve kron olarak sıralar ve tamamının aylar alabileceğini belirtir. Bu yazıda her aşamayı ve toplam süreyi belirleyen etkenleri anlatıyoruz (genel bilgi için implant tedavisi sayfamıza bakabilirsiniz). Size özel plan ve süre ancak muayene ve görüntülemeden sonra netleşir.

İmplant nedir? Gövde, abutment ve üst yapı

Cleveland Clinic'in tanımına göre bir diş implantı üç bölümden oluşur:

• İmplant gövdesi: Çene kemiğine yerleştirilen, genellikle titanyumdan yapılan vida biçimli parçadır ve kaybedilen dişin kökünün yerini alır.
• Abutment (bağlantı parçası): Gövde ile ağızda görünen diş arasındaki bağlantıyı sağlar.
• Üst yapı: Görünen kısımdır. Tek diş eksikliğinde genellikle bir kron, birden fazla eksik dişte köprü ya da protez olabilir.

Zirkonya ve lityum disilikat cam seramik gibi üst yapı malzemelerini kron ve köprü sayfamızda ele aldık.

1. Muayene, 3D görüntüleme ve dijital planlama

Çürük, diş eti hastalığı ya da enfeksiyon varsa implanttan önce tedavi edilmelidir. Mayo Clinic, uygun adayların sağlıklı ağız dokularına sahip olduğunu ve kemik iyileşmesini bozan bir durumlarının bulunmadığını vurgular. Cleveland Clinic de implantı taşıyacak yeterli ve sağlıklı kemik gerektiğini, bazı durumlarda greft yapılabileceğini belirtir.

Planlamada ağız içi tarayıcıyla dijital ölçü alınabilir ve implantın konumu, üzerine gelecek dişin biçimi göz önünde tutularak üç boyutlu ortamda planlanabilir. Bu iş akışını dijital diş hekimliği sayfamızda anlatıyoruz.

CBCT ne zaman gerekir, radyasyon dozu nedir?

Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (CBCT), kemiğin yüksekliğini, genişliğini ve sinir kanalı ya da sinüs gibi yapılara uzaklığını üç boyutlu olarak gösterir. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), dental CBCT'nin genellikle tıbbi tomografiden daha az, standart diş röntgenlerinden ise daha fazla radyasyon verdiğini belirtir ve hastaların çekimin neden gerekli olduğunu sorabileceğini hatırlatır. Amerikan Diş Hekimleri Birliği (ADA) de CBCT'yi implant planlaması gibi daha düşük dozlu görüntülemenin yetmediği durumlara ayırır ve dozun makul ölçüde düşük tutulmasını önerir.

Ludlow ve arkadaşlarının 2015 tarihli meta-analizinde yetişkinlerde ortalama etkin doz küçük görüntüleme alanlarında yaklaşık 84 µSv, orta alanlarda yaklaşık 177 µSv ve büyük alanlarda yaklaşık 212 µSv bulunmuş, cihazlar ve ayarlar arasında geniş farklar görülmüştür. Bu nedenle yalnızca gereken bölgeyi kapsayan küçük bir görüntüleme alanı tercih edilir.

Sağlık öyküsü: sigara, diyabet ve ilaçlar

Cleveland Clinic, sigara ve elektronik sigaranın iyileşmeyi bozabileceğini, kontrol altında olmayan diyabetin ise implantın önerilmemesine yol açabileceğini belirtir. Kullandığınız ilaçları ve geçirdiğiniz hastalıkları muayenede eksiksiz paylaşmanız, planın güvenli biçimde kurulmasına yardımcı olur.

Tedavi alacağınız yer ve kayıtlarınız

Türk Dişhekimleri Birliği (TDB), kayıt dışı yollarla getirilen implantların enfeksiyon gibi sorunlara yol açabileceği konusunda kamuoyunu bilgilendirmiş ve tedavi alınacak sağlık kuruluşunun Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılıp denetlendiğinin kontrol edilmesini önermiştir. İmplantın tür ve ölçü bilgilerini içeren kaydı saklamanız da ileride başka bir hekimle çalışırken işinizi kolaylaştırır.

2. Gerekirse diş çekimi ve kemik grefti

Diş hâlâ ağızdaysa önce çekilmesi gerekir. İmplantın çekimle aynı seansta mı, yoksa bölge iyileştikten sonra mı yerleştirileceği; kemik miktarına, enfeksiyon bulunup bulunmadığına ve dişin konumuna göre belirlenir.

Kemik yetersizse kemik ögmentasyonu (greft) planlanabilir. Mayo Clinic, greft yapılan bölgenin implant yerleştirilmeden önce birkaç ay iyileşmeye ihtiyaç duyabileceğini, küçük greftlerin ise bazen implantla aynı işlemde yapılabildiğini belirtir.

3. İmplantın yerleştirilmesi

İmplant lokal anestezi altında yerleştirilir: diş eti açılır, kemikte hazırlanan yuvaya implant gövdesi yerleştirilir ve bölge kapatılır. Planlama dijital yapıldıysa bazı durumlarda üç boyutlu yazıcıda üretilen bir cerrahi rehberden yararlanılabilir.

İşlem sırasında basınç hissedilebilir. Mayo Clinic, sonraki günlerde diş etinde ve yüzde şişlik, morarma, implant bölgesinde ağrı ve hafif kanama görülebileceğini belirtir; bu şikâyetler çoğu zaman hekimin önerdiği ilaçlarla yönetilebilir. Aynı kaynak enfeksiyon, sinir hasarı ve sinüs sorunları gibi riskleri de sayar ve sorunların nadir olduğunu ekler.

4. Osseointegrasyon: kemikle kaynaşma süresi

Osseointegrasyon, kemiğin implant yüzeyiyle sıkı bir bağ kurduğu dönemdir ve sürecin genellikle en uzun bölümüdür. Cleveland Clinic bu sürenin kişiye göre yaklaşık 3 ila 9 ay arasında değiştiğini, Oral Health Foundation ise asıl dişler takılmadan önceki iyileşmenin genellikle 4 ay civarında olduğunu belirtir. Bu dönemde, özellikle ön bölgede, geçici bir diş kullanılabilir.

Kaynaşma tamamlandığında, gerekiyorsa implantın üzeri açılarak abutment takılır. Mayo Clinic, abutmenttan sonra diş etinin kron takılmadan önce en az yaklaşık 2 hafta iyileşmeye ihtiyaç duyduğunu belirtir.

5. Dijital ölçü ve kron

Diş eti iyileştikten sonra implantın konumu ağız içi tarayıcıyla kaydedilir, kron bu dijital kayıt üzerinde tasarlanır ve CAD/CAM yöntemleriyle üretilir. Joda ve arkadaşlarının 2017 tarihli derlemesindeki bir randomize çalışmada, implant kronlarında tamamen dijital iş akışı yaklaşık 75 dakika, karma iş akışı ise yaklaşık 157 dakika sürmüştür; yazarlar kesin öneriler için kanıtın henüz erken olduğunu belirtmiştir. Dijital ölçünün klasik ölçüden farklarını ağız içi tarayıcı yazımızda anlattık.

Kron takıldıktan sonra ısırma ve çene hareketleri kontrol edilir, gerekirse küçük ayarlamalar yapılır.

Toplam süre: senaryolara göre

Aşağıdaki senaryolar kaynaklardaki aralıkları bir araya getirir. Sizin için geçerli süreyi muayene ve görüntüleme belirler.

• Basit tek diş (iyileşmiş bölge, yeterli kemik): İmplant yerleştirilir, kaynaşma için yaklaşık 3 ila 9 ay beklenir (Oral Health Foundation'a göre çoğu zaman 4 ay civarı), ardından ölçü alınır ve kron takılır.
• Önce çekim gereken durumlar: Bölgenin iyileşmesi beklendikten sonra implant yerleştirilir ve kaynaşma süreci başlar; bu bekleme toplam süreye eklenir.
• Kemik grefti gereken durumlar: Mayo Clinic'e göre greftin implanttan önce birkaç ay iyileşmesi gerekebilir; buna kaynaşma süresi eklenir. Genellikle en uzun süren senaryo budur.
• Seçilmiş hemen yükleme vakaları: Oral Health Foundation, bazı durumlarda aynı gün diş takılabildiğini belirtir. Gallucci ve arkadaşlarının 2018 tarihli uzlaşı derlemesi farklı protokollerde yaklaşık %96 ve üzerinde ağırlıklı sağkalım bildirmiş, ancak çekimle aynı anda yerleştirilen implantlarda yükleme protokolünün sonucu etkilediğini göstermiştir. Bu nedenle aynı gün diş seçilmiş hastalarda düşünülür ve bu diş çoğu planda geçicidir.

Başarıyı etkileyen faktörler

Howe ve arkadaşlarının 2019 tarihli sistematik derlemesinde 10 yıllık ortalama implant sağkalımı yaklaşık %96,4, takipten çıkan hastaları hesaba katan daha temkinli analizde ise yaklaşık %93,2 bulunmuştur. Bunlar çalışma ortalamalarıdır, kişisel bir söz değildir. Aynı derlemede 65 yaş ve üzeri, implant kaybı riskinin daha yüksek olmasıyla ilişkili bulunmuştur. Sonucu etkileyen başlıca etkenler şunlardır:

• Sigara: Chrcanovic ve arkadaşlarının 107 çalışmayı kapsayan 2015 tarihli meta-analizinde sigara kullanımı implant kaybını, ameliyat sonrası enfeksiyonu ve implant çevresindeki kemik kaybını anlamlı ölçüde artırmıştır.
• Diyabet: Aynı araştırma grubunun 2014 tarihli derlemesinde diyabet implant kayıp oranını anlamlı biçimde değiştirmemiş, ancak diyabetli hastalarda kemik kaybı biraz (yaklaşık 0,2 mm) daha fazla bulunmuştur. Kan şekerinin iyi kontrol edilmesi bu yüzden önemlidir.
• Diş eti hastalığı öyküsü: Avrupa Periodontoloji Federasyonu (EFP), geçmişte periodontitis geçirmiş olmanın implant çevresi hastalık riskini artırdığını belirtir.

Uzun vadede: peri-implantitis ve düzenli bakım

İmplant çürümez, ancak çevresindeki dokular hastalanabilir. EFP'ye göre peri-implant mukozit, implant çevresindeki diş etinin iltihabıdır; peri-implantitiste buna destek kemik kaybı eklenir ve implant zamanla gevşeyebilir. Peri-implantitis genellikle periodontitise göre daha zor tedavi edilir. Derks ve Tomasi'nin 2015 tarihli derlemesinde ağırlıklı ortalama yaygınlık mukozit için yaklaşık %43, peri-implantitis için yaklaşık %22 bulunmuştur. Tanım farkları nedeniyle çalışmalar arasında geniş farklar vardır ve yaygınlık zamanla artmıştır.

EFP'nin 2023 tarihli klinik kılavuzu (Herrera ve arkadaşları), korunmanın planlama ve yerleştirme aşamasında başladığını, düzenli doku değerlendirmesi içeren yapılandırılmış bir destekleyici bakım programıyla sürdüğünü vurgular. Pratikte bu şu anlama gelir:

• Günlük fırçalama ve implant çevresinin arayüz fırçası ya da diş ipiyle temizlenmesi,
• Hekiminizin belirlediği aralıklarla profesyonel diş temizliği,
• Kemik seviyesini izlemek için gerektiğinde röntgen kontrolü,
• Sigaradan uzak durmak.

Yurt dışında yaşayan hastalar için planlama

Yurt dışında yaşayan hastalar tedaviyi çoğunlukla iki ziyaret etrafında planlar: ilk ziyarette muayene, görüntüleme, gerekiyorsa çekim ve implantın yerleştirilmesi; kaynaşma süresinden sonraki ikinci ziyarette ölçü ve kron. Greft gereken ya da ek iyileşme dönemi olan planlarda ziyaret sayısı değişebilir. Önceden gönderilen fotoğraf ve röntgenler ön bilgi sağlar, ancak muayenenin yerini tutmaz.

Ziyaretler arasındaki kontrollerin yaşadığınız yerdeki diş hekiminizle koordine edilmesi, kayıtların (görüntüler, tarama dosyaları ve FDI sistemine göre numaralandırılmış diş bilgisi) paylaşılmasıyla kolaylaşır. Diş numaralarını diş haritası sayfasında görebilirsiniz.